Stefan Hertmans is een schrijver die de grens tussen essay en roman laat vervagen. Zijn proza is filosofisch, poëtisch, en toch verrassend toegankelijk. Met "Oorlog en Terpentijn" schreef hij een van de belangrijkste Vlaamse romans van de 21e eeuw.

Wat kunnen we leren van deze meester?

Wie is Stefan Hertmans?

Geboren in 1951 in Gent, begon Hertmans als dichter en essayist. Decennialang was hij een gerespecteerde naam in literaire kringen, maar pas met "Oorlog en Terpentijn" (2013) bereikte hij een groot publiek.

Het boek, gebaseerd op de dagboeken van zijn grootvader, werd vertaald in meer dan twintig talen en won talloze prijzen.

Les 1: Persoonlijke geschiedenis als universeel verhaal

Hertmans schreef over zijn eigen grootvader, maar raakte iets universeels: de ervaring van oorlog, de kracht van herinneringen, de stilte tussen generaties.

Door heel specifiek te zijn — deze man, deze oorlog, deze familie — werd het verhaal van iedereen.

Wat je kunt leren: Durf dicht bij huis te blijven. Je eigen familiegeschiedenis bevat verhalen die verder reiken dan je denkt.

Les 2: Research als fundament

Voor "Oorlog en Terpentijn" dook Hertmans jaren in archieven, bezocht slagvelden, bestudeerde de Eerste Wereldoorlog tot in detail. Die kennis draagt het boek.

Maar hij verdrinkt niet in feiten. De research is onzichtbaar — het geeft diepte zonder te doceren.

Wat je kunt leren: Ken je onderwerp beter dan je nodig hebt. Schrijf dan alleen wat het verhaal dient.

Les 3: Poëzie in proza

Hertmans is dichter, en dat hoor je. Zijn zinnen hebben ritme, zijn beelden zijn precies.

"De oorlog had hem geleerd dat de dood geen vijand is, maar een metgezel die geduldig wacht."

Dit is proza dat je hardop wilt lezen.

Wat je kunt leren: Behandel elke zin als een gedicht. Niet bloemrijk, maar precies. Elk woord moet verdienen er te staan.

Les 4: De kracht van het onvertelde

Hertmans' grootvader zweeg decennia over de oorlog. Die stilte — wat niet gezegd wordt — is net zo krachtig als wat wel op papier staat.

Hertmans vult de gaten niet op. Hij laat ze bestaan.

Wat je kunt leren: Niet alles hoeft uitgelegd. Soms is wat je weglaat krachtiger dan wat je schrijft.

Les 5: Genre-grenzen negeren

Is "Oorlog en Terpentijn" een roman? Een biografie? Een essay? Het is alles tegelijk, en het werkt.

Hertmans laat zich niet beperken door hokjes.

Wat je kunt leren: Volg je verhaal, niet de regels. Als je verhaal vraagt om een mengvorm, geef het die vrijheid.

📚 Begin hier

Oorlog en Terpentijn (2013) — zijn meesterwerk

De bekeerlinge (2016) — middeleeuws verhaal, even krachtig

Verschuivingen (essays) — voor wie zijn denken wil begrijpen

✍️ Schrijfoefening

Vraag een ouder familielid naar één herinnering uit hun jeugd. Schrijf die op in maximaal 400 woorden — niet als interview, maar als scène. Vul de gaten met verbeelding.

Stefan Hertmans bewijst dat familiegeschiedenis wereldliteratuur kan zijn. Wat ligt er in jouw familiearchief? 🔥